Tadeusz Brzozowski, Strychulec, 1975

Tu strzyka, tam łupie, ale rży. A sumienie kąsa. Tadeusz Brzozowski – inspiracje, konteksty, ślady

Ponad 200 dzieł Tadeusza Brzozowskiego – jednej z najważniejszych i najwybitniejszych indywidualności polskiej sztuki XX w. – prezentowanych jest na wystawie zorganizowanej z okazji przypadającej w tym roku 100. rocznicy urodzin artysty. Twórczość Brzozowskiego ukazana została w kontekście jego inspiracji, dzieł jego przyjaciół, uczennic oraz innych artystów, których łączy z nim podobne widzenie świata.

Ekspozycja pozwala prześledzić, na podstawie wybranych przykładów, ewolucję procesu twórczego artysty od lat dziecięcych (lata 20. XX w.) do jego ostatnich dzieł, które powstały tuż przed śmiercią w 1987 r. Przede wszystkim jest próbą pokazania sztuki Brzozowskiego przez pryzmat rysunku, który wciąż znajduje się w cieniu malarstwa, a odgrywa bardzo ważną rolę w jego twórczości.

– Rysunki stanowią równorzędną obrazom, konsekwentnie budowaną część spuścizny twórcy – mówi Anna Chmielarz, kuratorka wystawy. – Posiadają niezwykłą siłę i artystyczną pełnię. Można traktować je jako swoisty klucz do obrazów, ale przede wszystkim – począwszy od roku 1954 – każdy z nich jest skończonym, odrębnym dziełem o niesamowitym bogactwie kreski, form i treści oraz wieloznacznym tytule. Na wystawie, obok rysunków, pokazane zostaną obrazy, grafiki, projekty scenograficzne i murali oraz projekt tkaniny.

Sztuka Tadeusza Brzozowskiego zaprezentowana została w trzech kontekstach. Pierwszy to jego inspiracje: twórczość Tadeusza Makowskiego, Stanisława Ignacego Witkiewicza, polska i obca sztuka nowożytna, m.in. dzieła Albrechta Dürera, tańce śmierci, portrety trumienne. Drugi kontekst to sztuka wybitnych kolegów artysty: Aliny Szapocznikow, Magdaleny Abakanowicz, Tadeusza Kantora, Jerzego Tchórzewskiego, Władysława Hasiora i Antoniego Rząsy; trzeci to prace jego uczennic: Izabelli Gustowskiej i Aldony Mickiewicz. Do ostatniego kręgu można dołączyć także twórczość Doroty Kuczmy, Wojciecha Ćwiertniewicza, Piotra Janasa i Jakuba Juliana Ziółkowskiego, których łączy z Brzozowskim podobne widzenie świata, człowieka, poczucie humoru, a niekiedy również nieoczywiste na pierwszy rzut oka związki formalne.


Fot. Arkadiusz Podstawka

W sumie na wystawie można zobaczyć blisko 300 dzieł (zarówno autorstwa Tadeusza Brzozowskiego, jak i innych twórców) wykonanych w różnych technikach (malarstwo, rysunek, grafika, rzeźba, asamblaż, tkactwo artystyczne) powstałych pomiędzy XVI a XXI w. Niektóre z nich prezentowane są po raz pierwszy. Obiekty pochodzą ze zbiorów polskich muzeów, galerii, zbiorów rodziny artysty oraz kolekcji prywatnych. Ciekawostką są należące do Brzozowskiego prace innych twórców, które towarzyszyły mu na co dzień.

– Muzeum Narodowe we Wrocławiu, w swoim nowym oddziale Pawilonie Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej, powraca po 20 latach do próby ponownego zaprezentowania twórczości Tadeusza Brzozowskiego – mówi Piotr Oszczanowski, dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu. – Robimy to w przekonaniu, iż ten dystans czasowy pozwala na nowo, dogłębniej i skuteczniej wniknąć w artystyczne ego tej niezwykle twórczej jednostki. Ekspozycja pozwoli na lepsze zrozumienie intencji artysty, pokaże konteksty i inspiracje, które w jego obrazach, a nade wszystko w rysunkach tak często i wymownie dają o sobie znać. Dzieła sztuki stają się bowiem wraz z upływem czasu źródłem jeszcze bardziej dociekliwych badań, błyskotliwych interpretacji i nowych ustaleń.


Tadeusz BrzozowskiTadeusz Brzozowski (1918–1987), wybitny artysta malarz, rysownik, scenograf i pedagog, który w latach 60. XX w. należał do artystycznej czołówki Europy. Jako jeden z nielicznych malarzy współczesnych do perfekcji opanował technologiczne tajniki tworzywa, którym posługiwał się równie biegle, jak dawni mistrzowie. Wypracował jedyną w swym rodzaju „alchemię koloru”, która – jak pisał Aleksander Wojciechowski – była zjawiskiem wyjątkowym w europejskiej sztuce XX w. Jego niezwykłe, pełne tajemniczych przestrzeni, wielowarstwowych struktur i świetlistych barw dzieła tworzą wieloznaczną, przewrotną i wciąż uniwersalną opowieść, zbudowaną z konfliktów, przeciwieństw oraz radości wpisanych w ludzką egzystencję. Jego prace, docenione i nagradzane na całym świecie, znajdują się w zbiorach najważniejszych instytucji muzealnych, galerii oraz kolekcji prywatnych.


Program wydarzeń towarzyszących

DLA DOROSŁYCH

22 kwietnia, godz. 12:00
Spotkanie z artystami
[m.in.: Izabella Gustowska, Piotr Janas, Wojciech Ćwiertniewicz]
wstęp wolny

27 kwietnia, godz. 17:00
Oprowadzanie po wystawie
wstęp z biletem na wystawę czasową

28 kwietnia, godz. 16:00
Tadeusz Brzozowski – warsztat artysty
wykład Anny Chmielarz
wstęp wolny

11 maja, godz. 17:00
Oprowadzanie kuratorskie Anny Chmielarz
wstęp z biletem na wystawę czasową

15 maja, godz. 11:00
Na początku było słowo
warsztaty dla dorosłych z cyklu „Dozwolone od lat osiemnastu”
prowadzenie: Iwona Gołaj
zapisy, wstęp wolny

18 maja, godz. 17:00
Oprowadzanie po wystawie
wstęp z biletem na wystawę czasową

25 maja, godz. 17:00
Oprowadzanie po wystawie
wstęp z biletem na wystawę czasową

27 maja, godz. 13:00
Oprowadzenie kuratorskie Anny Chmielarz
wstęp za 5 zł

1 czerwca, godz. 17:00
Oprowadzanie po wystawie
wstęp z biletem na wystawę czasową

8 czerwca, godz. 17:00
Oprowadzanie po wystawie
wstęp z biletem na wystawę czasową

12 czerwca, godz. 11:00
Dzieło a materia
warsztaty dla dorosłych z cyklu „Dozwolone od lat osiemnastu”
prowadzenie: Iwona Gołaj
zapisy, wstęp wolny

15 czerwca, godz. 17:00
Oprowadzanie po wystawie
wstęp z biletem na wystawę czasową

22 czerwca, godz. 17:00
Oprowadzanie po wystawie
wstęp z biletem na wystawę czasową

23 czerwca, godz. 16:00
Degustancja szneki z glancem, czyli wokabularz artysty
spotkanie kuratorki Anny Chmielarz z językoznawcą
wstęp wolny

29 czerwca, godz. 17:00
Oprowadzanie po wystawie
wstęp z biletem na wystawę czasową

1 lipca, godz. 16:00
Oprowadzanie kuratorskie Anny Chmielarz
wstęp za 5 zł

13 lipca, godz. 17:00
Oprowadzanie po wystawie
wstęp z biletem na wystawę czasową

27 lipca, godz. 17:00
Oprowadzanie kuratorskie
Anny Chmielarz
wstęp z biletem na wystawę czasową

DLA DZIECI

22 kwietnia, godz. 11:00
Wyjęzyczmy się obrazem
warsztaty dla dzieci 3–5 lat
prowadzenie: Monika Krysztofińska
zapisy, wstęp za 3 zł

28 kwietnia, godz. 11:00
Po przepierce piski
warsztaty dla dzieci 6–10 lat
prowadzenie: Alicja Abramowicz
zapisy, wstęp za 3 zł

26 maja, godz. 11:00
Obraz dla mojej mamy
warsztaty dla dzieci 6–10 lat
prowadzenie: Iwona Gołaj
zapisy, wstęp za 3 zł

27 maja, godz. 11:00
Kalefaktor siestę ma
warsztaty dla dzieci 3–5 lat
prowadzenie: Alicja Abramowicz
zapisy, wstęp za 3 zł

3 czerwca
DZIEŃ MUZEÓW DLA DZIECI
• godz. 10:30
Podróż do wnętrza sztuki
warsztaty dla dzieci 4–6 lat
prowadzenie: Alicja Abramowicz
zapisy, wstęp wolny

• godz. 12:00
Akcja, atrakcja, abstrakcja
warsztaty dla dzieci 8–10 lat
prowadzenie: Iwona Gołaj
zapisy, wstęp wolny

16 czerwca, godz. 11:00
Zabawa w tytuły
warsztaty dla dzieci 6–10 lat
prowadzenie: Iwona Gołaj
zapisy, wstęp za 3 zł

24 czerwca, godz. 11:00
Od słowa do dzieła
warsztaty dla dzieci 3–5 lat
prowadzenie: Barbara Andruszkiewicz
zapisy, wstęp za 3 zł

7 lipca, godz. 11:00
Zaczynamy! Ruszamy w plamy
zabawy plastyczno-ruchowe dla dzieci w wieku 6–10 lat
prowadzenie: Barbara Przerwa
zapisy, wstęp za 5 zł

10 lipca, godz. 11:00
Chyżo w sztukę Pana Tadzia
warsztaty dla dzieci 7–11 lat
prowadzenie: Monika Krysztofińska
zapisy, wstęp za 3 zł

17 lipca, godz. 11:00
Muzyka jak malowana
warsztaty dla dzieci 7–11 lat
prowadzenie: Monika Krysztofińska
zapisy, wstęp za 3 zł

21 lipca, godz. 11:00
Uwaga! Kolor pociąga
zabawy plastyczno-ruchowe dla dzieci w wieku 6–10 lat
prowadzenie: Barbara Przerwa
zapisy, wstęp za 5 zł

24 lipca, godz. 11:00
(W)koło barw
warsztaty dla dzieci 6–10 lat
prowadzenie: Monika Krysztofińska
zapisy, wstęp za 3 zł

28 lipca, godz. 11:00
Kicha mądrali – czarno-biały świat rysunku
warsztaty dla dzieci 6–10 lat
prowadzenie: Barbara Andruszkiewicz
zapisy, wstęp za 3 zł


Projekt realizowany w ramach obchodów stulecia odzyskania niepodległości

Logo Niepodległa